Halide Edip Adıvar Yeni Turan Özeti

'Ders notları' forumunda zamaneanne tarafından 8 Ara 2012 tarihinde açılan konu

  1. Halide Edip Adıvar Yeni Turan Özeti

    Yeni Turan, Halide Edip Adıvarın ideolojik ve dönemin eğitim anlayışının kadınlara yönelik tarafını ele alan bir romanıdır. Yazar, aynı zamanda döneme damgasını vuran önemli bir siyasetçidir. Roman Osmanlının yıkılma aşamasında demokratikleşme çabası gösteren bir devletin iktidar mücadelesi yaşayan iki parti arası çekişme ve fikir akımlarını anlatmaktadır. Dönem, Osmanlının bekası için ortaya atılan fikirlerinden ne kadar fayda görülmüştür bilinmez ama çok uluslu bir imparatorluk için bu çaba çok büyük bir gelişim göstergesidir. Roman şu sözle başlamaktadır:

    Ey Yeni Turan, Söyle Ülke, Söyle, Sana Yol Nerede?

    Romanın kahramanları Lütfi Bey, Oğuz, Samiye (Kaya) ve Asımdır. Dönemin iki siyasi partisi, Yeni Turan ve Yeni Osmanlıdır. Yeni Turan Partisi lideri Oğuz Beydir.

    Lütfi Bey ise Yeni Osmanlı Partisinin lideridir. Her iki taraf da devletin bekası için çalışmaktadır. Fakat bazı fikir ayrılıkları vardır.

    Yeni Turan sadece Türklerin yönetimde söz sahibi olup tüm tebayı yönetme yetkisine sahip olmasını savunurken, Yeni Osmanlı aksine yönetimde Osmanlıyı oluşturan tüm tebaa söz sahibi olabilir, demektedir. Bu fikir ayrılıklarını savunmak ve halka kabul ettirmek amacıyla mitingler düzenlemişlerdir.Tabi tüm bunlar yakın zamanda yapılacak seçimlerde iktidar olabilmek için tarafların yaptıkları birer strateji oyunlarıdır.

    İşte romanın eğitim ile ilgili olan tarafını, Yeni Turan tarafı gerçekleştirmiştir. Bu parti kadınların desteğini almak için Cuma günleri faaliyet gösteren Cuma Okulları açmıştır. Buralarda kadınlara dersler verilmiş, devletin işleyişinden mevcut durumlardan bahsedilmiştir. Kadın hocalar tarafından dersler verilmiştir. Bu okullara, gezici, bu konuda eğitim almış kadınlar tarafından öğretmenler iştirak etmişlerdir. Bu okullar mahalle camilerinin yanlarında küçük odalar halinde kurulmuştur.

    İç tasarımları şu şekildedir: Yer döşekleri, duvarlarda çeşitli bitki resimleri ve gelen hoca için köşede bir yerde bir mekan oluşturulmuştur. Tahta vb. yoktur. İşte başta dediğimiz Samiye bu öğretmenlerden biridir. Ama Samiye adını değil, Kaya adını kullanmıştır. Sivasta Oğuz Beyle siyasi konuda eğitim almıştır. İleride bahsedeceğiz zaten ama Oğuz Beyle o zamandan kalma ve devam eden bir gönül meseleleri vardır. Kaya, Yeni Turan tarafını tutan ve o görüşü savunan düşüncelerini Cuma okullarında kadınlara anlatma görevini üstlenmiştir. Dönemin Yeni Osmanlı lideri aynı zamanda günün Emniyet Müdürü olan Lütfi Bey ise bu okullara ve Oğuz Beye karşıdır. Bunları engellemek için bazı yaptırımlar uygulamıştır. Mesela kadınları eğitmenin, din dışı, hatta kafirliğe kadar götüren hareketler olduğunu savunmuştur. Oğuz Beyi de, zaten seçimlerde başarısız olması için gözaltına aldırmıştır. Kaya bunu haber alınca, Lütfi Beye bunun adaletsiz ve aykırı bir davranış olduğunu söylemek için yanına gitmiştir. Lütfi Bey ise, onun serbest bırakılmasının Kayanın kendisine bağlı olduğunu söylemiştir. Aslında Lütfi Bey tüm bunları Kaya ile evlenmek için planlamıştır. Lütfi Bey yaşça Kayadan büyük ve yaşlıdır.

    Kaya, milletini seven ve davası için hayatı pahasına her şeyi göze alabilecek bir bayandır. Lütfi Beyin teklifi şudur: “Ya Kaya, Lütfi Bey ile evlenecek ya da Oğuz Bey nezarette kalacaktır. Dolayısıyla seçimlere katılamayacaktır.

    Kaya için bu çok zor bir seçimdir. Hayatını hiç sevmediği, hatta zorla evlenecek bir insanla mı paylaşsın, yoksa davası için sevdiğinden mi vazgeçsin. Ama milli duyguları ağır basar ve bu ahlaksız teklifi kabul eder. Ama bu birliktelik sadece kağıt üzerinde kalmıştır. Hiçbir şekilde mutlu olmamış, konuşmamıştır. Yaşayan bir ölü olarak Lütfi Bey ile yaşamak zorunda kalmış ve hastalanmıştır. Cuma Okulları yasaklanmış ve bu yüzden dışarı bile çıkamamıştır.

    Bu sırada Oğuz Bey vurulmuştur. Zaten hasta olan Kaya eğer bu haberi alırsa tamamen yıkılır ya da ona gider diye Lütfi Bey eve gazete alınmasını yasaklamış, bahçede yenilen yemekleri içeriye aldırmıştır. Fakat bu durum ne kadar sürebilir ki?

    Kaya bu haberi öğrenince, bunun da Lütfi Beyin bir oyunu olduğunu anlayıp evi terk eder ve Oğuz Beyin yanını gider. Fakat geç kalmıştır. Onun için, devleti için, kendini feda eden Kaya için, onu hayata bağlayan hiçbir şey kalmamıştır.

    Kaya vatansever asil bir Türk kadınıdır. Burada bahsi geçmeyen Asım ise olayı anlatan şahıstır. Herşeyi bilen, fakat kimseye bir şey söylemeyen Lütfi Beyin yeğenidir.

    Sonuç:

    “Hiçbir sevgi yoktur ki, kişiyi sevdiğinden, davasından, ailesinden ve hayatından alıkoymasın. İşte bu Vatan Sevgisidir.
     
    Moderatör tarafından düzenlendi: 9 Mar 2017
Yükleniyor...