I. Mustafa Hayatı ve Padişahlık Dönemi

'Biyografi' forumunda EyLüL tarafından 9 Haz 2012 tarihinde açılan konu


  1. I. Mustafa


    Doğum 1591 - Manisa
    Ölüm 20 Ocak 1639 - İstanbul
    Hüküm süresi 10 Mayıs 1622 – 10 Eylül 1623
    Önce gelen II. Osman
    Sonra gelen IV. Murad
    Babası III. Mehmed
    Annesi Fûldane Valide Sultan
    İkinci dönem 22 Kasım 1617 – 26 Şubat 1618
    Önce gelen I. Ahmed
    Sonra gelen II. Osman


    I. Mustafa; on beşinci Osmanlı padişahı ve ve 94. İslam halifesidir.

    HAYATI
    1592 yılında Manisa’da doğan Şehzade Mustafa, III. Mehmet’in oğludur. 1595 yılında babası tahta çıktığında henüz 3 yaşında olan şehzade, diğer kardeşleri ile birlikte İstanbul’a gitti; bu nedenle ilk eğitimini de sarayda aldı.

    Kardeşi Ahmet 14 yaşına geldiğinde tahta çıktı fakat Mustafa’ya dokunulmadı çünkü Ahmet’in henüz bir varisi yoktu. Daha sonraki yıllarda oğulları olsa da akli zafiyeti nedeni ile katledilmedi fakat sarayda çok sıkı bir gözetim altında kaldı; bu da akli bozukluğunu daha da arttırarak psikolojik rahatsızlıklara kadar vardı. Kardeşi I. Ahmet beklenmedik bir şekilde ölünce, Mustafa’ya taht yolu açıldı ancak bu durum çok eleşitirildi zira I. Ahmet’in oğlu Osman vardı, ancak kardeşi tahta çıkartılmak isteniyordu. Ancak her şeye rağmen Şehzade Mustafa 1617 yılında tahta çıktı.

    PADİŞAHLIK DÖNEMİ
    1 yıl kadar sürecek bu saltanat döneminde, sık sık avlandığı, silah, tüfek, ok, yay ve kalkan gibi askeri techizatlar ile ilgilendiği, bunları yapan ustalara bolca bahşişler verdiği, Tophane’ye giderek top atışı yaptığı, tersanelerde gemilerin durumunu incelediği bilinir.

    Aklındaki zafiyet bilinmesine rağmen padişah olmasını, tahta çıktıktan sonra geçecek şeklinde yorumladıkları bilinmektedir. Ancak bu halinin devam etmesi hatta giderek artması sonucunda annesininde içinde olduğu bir girişimle padişah tahttan indirildi ve yerine I. Ahmet’in oğlu II. Osman geçirildi. I. Mustafa yiğeni II. Osman’ın saltanatı boyunca gözetim altında tutuldu, sefere çıktığında dahi amcasının akli sorunu nedeni ile ona dokunmadı ancak bunun bir hata olduğunu; asilerin saraya gelerek Mustafa’yı tekrar tahta çıkarmak istediklerinde anladı. 1622 yılında yaşanan bu isyan, büyüdü ve asiler Mustafa’yı hapsedildiği odanın kubbesinden kaçırdılar. Asiler bitap halde buldukları Mustafa’ya biat ederek, padişah ilan ettiler ve Eski Saray’a annesinin yanına yolladılar. Kendisini gerçekten padişah sanan Mustafa da ilk emir olarak hapistekilerin salıverilmesini istedi. II. Osman çaresizlik içinde asiler ile anlaşma yoluna gitmeye çalıştı, amcasını teslim almak istediyse de bunda hemen başarılı olamadı. Zaten bir süre sonrada öldürüldü.

    1622 yılında Topkapı Sarayı’na getirilen Mustafa’ya yeniden biat edildi ve adına hutbe okutuldu. Onun bu ikinci saltanatı tamamıyla II. Osman hadisesinin gelgesi altında kaldı. II. Osman’ın feci akıbeti hem İstanbul’da hem taşrada yeniçeri ve sipahilere karşı büyük bir nefretin doğmasına yol açtı. Bu durum merkezde birbiri peşi sıra çıkan isyanların ve karışıklıkların başlıca sebebini oluşturdu. Olaylarda I. Mustafa’nın doğrudan hiçbir tasarrufu olmadığı, hatta sadrazam tayinlerinde dahi bir etkisinin bulunmadığı açıktır. Hatta kendi çıkarları için onun saltanatını sağlamlaştırmak isteyen annesinin ve Davut Paşa’nın I. Ahmet’in oğulları Murat ve İbrahim’i katlettirme planlarından da haberdar değildi. Ancak bu planlar sarayda Davut Paşa’nın muhalifleri tarafından önlendi ve karşı hücum olarak II. Osman’ın katillerinin bulunması için kendilerini töhmet altında hisseden yeniçeri ve sipahiler harekete geçirildi.

    Kötü izleri silmek ve yeni padişahın iktidarını perçinlemek için Cuma selamlığına çıkarılan Mustafa’ya son derece gösterişli kıyafetler giydirilerek hanedanın ihtişamı halka gösterilmek istendi. Amaç, basit elbiselerle dışarı çıkan II. Osman’ın bu şekilde davranıp hanedanın itibarını ayak altına aldığının vurgulanmasıdır.

    II. Osman’ın katillerinin bulunmasını isteyen halk ayaklandı ve ‘’Ölen şah, öldüren padişahtır.’’ sloganıyla doğrudan I.Mustafayı suçladılar. Bütün suç Davut Paşa’ya yüklendi ve idamına karar verildi ancak paşa idam edilmeden önce bunu padişahtan emir aldığını söylerek emirleri gösterdi. Ancak bu yine de onu kurtarmadı. Artık hiçbir kesimin padişahtan bir beklentisi kalmadı. Annesinin de içinde bulunduğu devlet adamları yeniden Mustafa’yı tahttan indirdi ve yerine 1623 yılında IV. Murat’ı tahta çıkardı. İlk saltanatı 96 gün, ikinci saltanatı 1 yıl 3 ay süren I. Mustafa tahttan indirildikten sonra 15 yıl boyunca hapsedildiği odada yaşadı. 1639 yılında hayatını kaybetti.
     
Yükleniyor...